پویش

4-روش شناسی پژوهش: روش تحقیق در پژوهش حاضر از نوع توصیفی می باشد. در جهت تبیین مفاهیم مرتبط با موضوع بررسی تطبیقی نظام تعلیم و تربیت غیررسمی در ایران و جهان از روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای، اسنادی استفاده گردیده است. به طوری که در جهت نگارش مطالب مرتبط از مقالات،       کتاب ها، پایان نامه ها و پژوهش های انجام گرفته استفاده شد و با توجه به مطالب مطالعه شده مقاله مزبور نگارش یافته است.

5-یافته های پژوهش: بررس ها نشان می دهد که امروزه تعلیم و تربیت غیررسمی در اکثر کشورهای جهان مورد توجه دولت ها و سایر نهاد های مربوطه است. به طوری که بر اساس مشاهدات و پژوهش های انجام گرفته و آنچه در چارچوب نظری پژوهش ذکر گردید هر کشور دارای تجربه منحصر به فردی در زمینه مذکور است بعلاوه در قرن بیستم توجه همه ی کشورها و سیاستمداران به مقوله تعلیم و تربیت در همه ی انواع آن جلب گردید. زیرا از این زمان بود که رقابت بین ملت ها شدت گرفت و رشد تکنولوژیک جوامع که نیازمند سطوح بالایی از قابلیت ها، مهارتها و کفایت آموزشی اقتضا می کرد، سرعت گرفت. از جمله یافته هایی که در این پژوهش می توان به آنها اشاره کرد در جدول ذیل نگاشته شده است:

- مقایسه تطبیقی تعلیم و تربیت غیررسمی در ایران و جهان

-شروع تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش تقریبا یکسان و در فاصله اندکی از هم محقق شده اما کشور آلمان در میان این کشورها در این امر پیشتاز بوده است.

- هدف تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش حول محور سوادآموزی، کمک به توسعه پایدار، محرومیت زدایی و اعتلا و ارتقای سطح فکری - فرهنگی جوامع بوده است.

- انواع آموزش های تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش با توجه به ارزش های اخلاقی-اجتماعی و اعتقادی و همچنین کمبود های تعلیم و تربیت رسمی در هر جامعه تعیین شده اند که ازاین حیث دارای شباهت ها و تفاوت هایی میان یکدیگرند.

- گروه های هدف تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش اکثرا شامل تمامی شهروندان و اقشار مختلف جامعه می باشد اما در این بین توجه خاصی به محرومین از آموزش های رسمی و گروه هایی مانند جوانان، زنان و افراد جویای کار شده است.

- متولیان تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش غالبا دولت ها بوده و در مواردی شامل سازمان های مردم نهاد و در کشوری مانند کنیا حضور گسترده کشور های توسعه یافته و سازمان های بین المللی محسوس است.

- اقدامات دولت ها در زمینه تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور های حاضر در پژوهش همگی موجب یادگیری مادام العمر افراد جامعه می شود که خود از اهداف اساسی تعلیم و تربیت غیررسمی می باشد.

6-نتیجه گیری و پیشنهادات: تعلیم و تربیت غیررسمی توجه خاصی به جامعه دارد و هدف عمده آن بهبود زندگی فردی و اجتماعی انسان‌ها در طول دوران حیات می‌باشد. به علاوه، اهداف تعلیم و تربیت غیررسمی             می‌بایست هماهنگ با آرمان‌ها، اهداف کلی و بلند مدت و اصول اساسی آموزش ملی هر کشوری و در راستای تربیت شهروندانی باشد که از آموزش‌های رسمی کمتری بهره برده‌اند. همچنین، ارائه اطلاعات اساسی و توسعه دانش و تجربه‌های فردی و خلق فرصت برای کمک به انسان‌ها در جهت ساخت یک زندگی بهتر، آموزش مهارت‌های لازم در ابعاد مختلف زندگی و زمینه‌های گوناگون اخلاقی، دینی، اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی، امنیتی و سیاسی، توسعه آگاهی‌های شهروندی متناسب با پیشرفت و توسعه اجتماعی و فرهنگی، کمک به حفظ و ترویج عناصر فرهنگ و هویت دینی و ملی، حمایت از سلامت عمومی، تنظیم خانواده، بهبود معیشت، مصرف بهینه کالاها و خدمات، استفاده مناسب از اوقات فراغت و بهره‌برداری بهینه از منابع عمومی و خصوصی در حوزه آموزش‌های غیررسمی سازمان‌ها و نهادها و وزارتخانه‌های مختلف دولتی، تأمین و توسعه وسایل ارتباط جمعی، تربیت مبلغان مذهبی، توجه به مسائل خانواده، گسترش انجمن‌های مردم نهاد در محیط‌های گوناگون اجتماعی باید مورد توجه باشد. به علاوه، گستردگی، انعطاف پذیری و تنوع محتوا و متصدیان آموزش غیررسمی به همراه وسعت اثرگذاری آن، توجه بیش از بیش به این نوع آموزش‌ها را می‌طلبد. همچنین می‌توان با استفاده از توانمندی و برتری نسبی تعلیم و تربیت غیررسمی، بسیاری از کاستی‌های نظام‌های تعلیم و تربیت رسمی را نیز پوشاند. در این پژوهش در مورد ایران می توان گفت تلاش های زیادی در زمینه تعلیم و تربیت غیررسمی صورت گرفته اما آنگونه که باید بعنوان یک کشور با تمدنی کهن و هویتی ایرانی- اسلامی شاهد بروز و ظهوری قدرتمند باشیم، نیستیم.که با برنامه ریزی بهتر و از آن مهم تر اجرای تمام و کمال برنامه های طرح ریزی شده و عمل کردن دستگاه ها به وظایف محوله این مهم محقق خواهد شد. درمورد کشور چین می توان گفت که علیرغم همه پیشرفت‌های صورت گرفته در امر تعلیم و تربیت غیررسمی کشور چین، یونسکو اعلام کرده است که این نوع آموزش‌ها هنوز نتوانسته به سرعت همزمان با تغییرات سریع جهانی و نیازهای افراد جامعه در حال رشد و تغییر و تحول چین توسعه یابد. به همین دلیل لازم است که بازنگری‌های لازم در سیاست‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و انواع نهادها و آموزش‌های حوزه تعلیم و تربیت غیررسمی صورت گیرد تا کارآمدی و اثربخشی این نوع آموزش‌ها، ارتقا و افزایش یابد. درمورد کشور کنیا می توان گفت اگرچه تلاش‌های زیادی در این حیطه صورت گرفته است، اما کشور کنیا از جمله کشورهایی است که چارچوب مشخصی در زمینه تعلیم و تربیت غیررسمی خود ندارد و با مشکلات زیادی در این زمینه روبرو است، و می‌توان می‌گفت که این کشور در ابتدای مراحل اصلاحات آموزشی در حوزه تعلیم و تربیت غیررسمی است و سازمان‌های غیردولتی نیز که می‌توانند نقش مؤثری در حرکت موتور تعلیم و تربیت غیررسمی داشته باشند، به تازگی در این راه گام برداشته‌اند. درمورد کشور آلمان اجمالاً باید گفت که حوزه تعلیم و تربیت غیررسمی دراین کشور تا حدود بسیار زیادی سازمان‌یافته و فراگیر عمل می‌کند. به گونه‌ای که این کشور از مزایا و دستاوردهای این نوع تعلیم و تربیت در انواع و ابعاد گوناگون آن برخوردار است، و تجربیات ارزنده این کشور نیز می‌تواند مورد اعتناء و استفاده سایر کشورها باشد. درمورد کشور کانادا می توان گفت که مشکلات گوناگونی فرا روی توسعه فعالیت‌های حوزه تعلیم و تربیت غیررسمی در کشور کانادا وجود دارد که به منظور استفاده آن کشور از تمامی ظرفیت‌ها و دست‌آوردهای این نوع آموزش‌ها، بایستی مرتفع گردد، و در خصوص ارتقاء کارآمدی این سیستم سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و تصمیمات مناسب اتخاذ گردد. درمورد کشور استرالیا می توان گفت حوزه تعلیم و تربیت غیررسمی دراین کشور امری دولتی است و عمدتاً سیاست‌گذاری‌های این بخش توسط دولت، به ویژه در حوزه ارتقاء سطح توانمندی‌های نیروی کار، برای شکوفایی هر چه بیشتر اقتصاد ملی صورت می‌گیرد. هر چند که برنامه‌ها و آموزش‌هایی نیز در حوزه‌های مختلف زندگانی و توسعه فردی و اجتماعی نیز ارائه می‌گردد. آنچه از پژوهش پیش رو مستفاد میگردد آن است که کشوری مانند آلمان که نماینده قاره اروپا در این نوشتار است مانند سایر عرصه در این زمینه هم پیشتاز بوده و تجارب ارزنده ای دارد که لازم است سایر کشور های درحال توسعه و یا کمتر توسعه یافته آن را الگو قرار دهند و سبب توسعه مطلوب جامعه خویش گردند.

7-منابع و ماخذ:

1. ابراهیم پور کومله، سمیرا و کامیان، خزائی (1391). آسیب‌های نوپدید: شبکه‌های اجتماعی مجازی در کمین خانواده ایرانی. نخستین کنکره ملی فضای مجازی و آسیب‌های اجتماعی نوپدید
2. احمدی، سید احمد و مددی، سهیلا (1379). بررسی میزان تحقق اهداف کانون پرورش فکری و نوجوانان از دیدگاه مربیان و اولیا. دانش و پژوهش دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، شماره3، 114-101
3. افشـار، مـینا و دانش، فرشید (1387). بررسی تأثیر برنامه‌های آموزشی غیررسمی کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شهر اصفهان بر ارتقاء سواد اطلاعاتی دانش آموزان از دیدگاه کتابداران و آموزگاران. اطلاع رسانی و کتابداری، شماره 54، 98-83
4. رجایی پور، سعید؛ اکبری، احمدرضا (1386). بررسی نیازهای مطالعاتی نوسوادان شهری و روستایی نهضت سوادآموزی. دانشور رفتار، سال چهاردهم، شماره 24،65-80
5. رحیمی، علیرضا (1385). معنای تربیت. نهج، تهران
6. شعاری‌نژاد، علی‌اکبر (۱۳77). فلسفه آموزش و پرورش، انتشارات امیرکبیر،تهران
7. فرساد، حامد(1389). راهنمای آموزشی تربیت مربی، دفتر ارتباطات و آموزش سلامت، معاونت سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
8. لطیفیان، احمد و امیری، غلامحسین. (1386). فرایند مدیریت دانش درنظام آموزشی غیر رسمی دانشگاه‌ها بر اساس نظریه نوناکا وتاکوچی. همایش بین المللی آموزش و یادگیری غیر رسمی، مشهد
9. مرزوقی، رحمت الله (1383). تربیت سیاسی: نظریه‌ها، روش‌ها و برنامه درسی، انتشارات مشکوه،شیراز
10. ملک احمدی، محمد (1377). تربیت و کارکردهای سیاسی. خلاصه مقالات هفتمین مجمع علمی جایگاه تربیت"تربیت و امور تربیتی در آوزش و پرورش". انتشارات تربیت، تهران
11. منتظرقائم، مهدی و تاتار، عبدالعزیز (1384)؛ اینترنت، سرمایه اجتماعی و گروه‌های خاموش، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات ، شماره 4، سال اول
12. نادری، ابوالقاسم (1383). اقتصاد آموزش، نشر سیطرون ،تهران
13. نظری، علی اشرف و حسن پور، علی (1391). مسجد و فرایندهای فرهنگی قدرت در نظام جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال اول، شماره4، 111-87
14. جعفری، جمیله (1383). جایگاه آموزش و پرورش(تعلیم و تربیت) در تولید علم. همایش نهضت تولید علم، جنبش نرم افزاری و آزاد اندیشی ،مشهد
15. صمدی، معصومه و رضایی،منیره(1390).بررسی نقش تربیتی خانواده در نظام تربیت رسمی و عمومی از دیدگاه علم و دین. پژوهش در مسائل تعلیم وتربیت اسلامی، شماره12،سال نوزدهم دوره جدید،117-95
16. علاقه بند، علی(1383). جامعه شناسی آموزش و پرورش،نشر روان،تهران
17. علاقه بند، علی(1384). مقدمات مدیریت آموزشی،نشر روان،تهران
18. قاسمی پویا، اقبال (1383). مشارکت مردمی در آموزش و پرورش، چاپ خورشید،تهران
19. مرزوقی، رحمت الله (1391). مبانی، اصول و تحولات نو ظهور تعلیم و تربیت در دوران معاصر، انتشارات تخت جمشید، شیراز
20. مرزوقی، رحمت الله؛حیدری،الهام و کشاورزی،فهیمه(1394). نگاهی به تعلیم وتربیت غیررسمی درایران و جهان، انتشارات آوای نور، تهران
21. میالاره،گاستون و ویال،ژان(1370). تاریخ جهانی آموزش و پرورش، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، مشهد
22. Bandi. G. J. (2011). Non-Governmental Organizations in Kenya’s Education Sector.University of Pittsburgh
23. Blaak. M., Openjuru. G. L., Zeelen. J. (2013). Non-formal vocational education in Uganda: Practical empowerment through a workable alternative. International Journal of Educational Development, 33,P 88–97
24. Butler. N., Griffith. K. G., Kritsonis. W. A. (2007). Non-formal Education in Poland and Canada- Compared: A Brief Commentary. The Lamar University Electronic Journal of Student Research. (ERIC Document Reproduction Service No ED497368
25. Carron. G., Carr-Hill. R. A. (1991). Non-formal education: information and Planning issues. IIEP Research Report No. 90
26. Cohen. J., Mondor. C., Trabucco. S. (2009). Adapting Existing Non-Formal Education Techniques to Conform to Universal Design. Sponsored by Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO)
27. Eaton, S. E. (2011). Family Literacy and the New Canadian: Formal, Non-Formal and Informal Learning: The Case of Literacy, Essential Skills and Language Learning in Canada, National Metropolis Conference, Vancouver, B.C
28. Eaton. S. E. (2010). Formal, nonformal and informal learning: the case of literacy, essential skills and language learning in Canada. Published by Eaton international consulting Ink. Calgary, AB, T3H 1CB
29. Egbezor, D. E. & Okanezi, B (2008). Non-Formal Education as a Tool to Human Resource Development: An Assessment. International Journal of Scientific Research in Education, Vol. 1(1), 26-40
30. Handa. S., Pineda, H., Esquivel. Y., Lopez. B., Gurdian. N. V., Regalia. F. (2009). Non-formal basic education as a development priority: Evidence from Nicaragua. Economics of Education Review, 28: 512–522
31. Kirby. D., Curran. V., Hollett. A. (2009). Non-Formal Adult Learning Programs at Canadian Post-Secondary Institutions: Trends, Issues, and Practices. Canadian Journal of University Continuing Education. 35 (2): 63- 86
32. Livingstone, D. W. (2001). Adults’ informal learning: Definitions, finds, gaps, and future research: New approaches for lifelong learning (NALL), Working paper # 21-2001, Toronto: Ontario Institute for Studies in Education -- Advisory Panel of Experts on Adult, Learning (APEAL) Applied Research Branch, Human Resource Development, Canada
33. Livock. C. (2006). Non-formal education provision in Australia for youth at risk. Adelaide, South Australia: NCVER
34. Mualuko. N. J. (2008). Empowering out of school youth through non- formal education in Kenya.Educational Research and Review, 3 (2): 56- 60
35. Paulsen. T. H. (2011). Supervisory practices in non-formal educational settings as perceived by agricultural education teachers: A national study. Iowa State University
36. Seidel. S., Bretschneider. M., Kimmig. T., Neb. H., Noeres. D. (2008). Status of Recognition of non-formal and informal learning in Germany.Published by The Federal Ministry of Education and Research.Bonn, Berlin
37. Thompson. E. (2001).Non-Formal Education in Urban Kenya: Findings of a Study in Kisumu,Mombasa and Nairobi. London: common wealth secretariat
38. Thompson. E. (2001).Successful Experiences in Non-Formal Education and Alternative Approaches to Basic Education in Africa.2001 Biennial Conference (Non-Formal Education and Alternative Approaches to Basic Education in Africa)
39. Zhang.L. (2002). Country Report: China. 20th Regional Workshop on the Capacity Building for Trainers of NFE Facilitators in Asia and the Pacific- Yangon, Myanmar
40. Zhang.W. (2014). Non-formal Education for Rural Development in China: Comparative Study of Sunshine Program and Community Learning Center in Yunnan: Stockholm university
41. Coombs, P. H. and Ahmed, M. (1974). Attacking Rural Poverty: How non-formal education can help, Baltimore: John Hopkins University Press
42. Galina, U (2012). Non-formal education for regional democratic transformation, Ukraine: Eastern Partnership Civil Society Forum
43. -Cameron. R., Harrison. J. (2014). The interrelatedness of formal, non-formal and informal learning: Evidence from labor market program participants. Australian Journal of Adult Learning. 25 (2): 277- 309
44. -Kedrayate,A (2012).Non-Formal Education: Is It Relevant or Obsolete? International Journal of Business, Humanities and Technology, Vol. 2, No. 4
45. -Roy, L. V & woodcock, p. (2010). informal education and human right,London